Influencer iş birliklerinde anlaşmazlıkların büyük bölümü kötü niyetten değil, belirsizlikten doğar. Marka "reklamda da kullanırız" diye düşünür, üretici "tek bir Instagram paylaşımı" için anlaştığını sanır. İkisi de haklıdır, çünkü kimse yazmamıştır.
Bu rehber, iş birliği sözleşmesinde gerçekten fark yaratan maddeleri ve her birinin neden var olduğunu anlatıyor. Sonunda kullanabileceğiniz bir kontrol listesi var.
Sözleşme olmadan ne oluyor?
Sahada en sık karşılaşılan dört senaryo:
- İçerik beğenilmiyor, elde bir şey kalmıyor. Revizyon hakkı yazılmadığı için üretici "teslim ettim" der, marka "bu olmamış" der. Ortada hakem yoktur.
- İçerik reklamda kullanılıyor, üretici itiraz ediyor. Organik paylaşım için anlaşılmış, marka içeriği Meta reklamına koymuştur. Telif maddesi olmadığı için marka hukuken zayıf durumdadır.
- Paylaşım bir hafta sonra siliniyor. Yayında kalma süresi konuşulmamıştır.
- Ödeme zamanı tartışma çıkıyor. "Yayından sonra" ifadesi, "yayından kaç gün sonra" sorusunu cevaplamaz.
Dördü de tek cümlelik maddelerle önlenebilir. Sorun sözleşmenin uzunluğu değil, hangi soruları cevapladığıdır.
1. Taraflar ve iş tanımı
Tarafların yasal bilgileri (unvan, vergi/TC kimlik numarası, adres, e-posta) net yazılmalı. Üretici şahıs şirketi mi, serbest meslek erbabı mı, yoksa vergi mükellefi değil mi — bu, faturalandırmayı doğrudan etkiler.
İş tanımında belirsizlik bırakmayın. "Instagram içeriği" yerine:
- Kaç adet içerik: 1 Reels + 3 Story karesi
- Hangi platform: Instagram (@hesapadi)
- Format ve süre: dikey 9:16, 20–30 saniye
- Zorunlu öğeler: ürünün ilk 3 saniyede görünmesi, marka etiketi, bio linki
- Yasaklı öğeler: rakip marka görünmemesi, telifli müzik kullanılmaması
2. Revizyon hakkı — en çok atlanan madde
"Beğenmezsem ne olacak?" sorusunun cevabı sözleşmede yoksa, cevabı tartışmadır. Net bir revizyon sayısı belirleyin ve revizyon talebinin nasıl iletileceğini de yazın: sözlü değil, yazılı ve kayıt altında.
Pratikte işleyen yapı şudur: belirli sayıda revizyon hakkı, her revizyon için makul bir süre (örneğin 48 saat), ve bu hak tükendiğinde içeriğin onaylanmış sayılması. Süresiz revizyon hakkı üreticiyi kaçırır; sıfır revizyon hakkı markayı riske atar.
3. Telif ve kullanım hakları
Bu madde, sözleşmenin en değerli kısmıdır ve en sık eksik yazılanıdır. Üç ayrı soruyu ayrı ayrı cevaplaması gerekir:
Nerede kullanılabilir?
Yalnızca üreticinin kendi hesabında mı? Markanın hesabında da mı? Ücretli reklamda (Meta, Google, TikTok Ads) mı? Web sitesinde, e-postada, mağaza içi ekranda mı? Ücretli reklam kullanımı ayrıca yazılmalıdır — organik paylaşım izni reklam iznini kapsamaz.
Ne kadar süreyle?
Süresiz mi, 6 ay mı, 12 ay mı? Süre yazılmazsa taraflar farklı şeyler varsayar. Reklam kreatifi olarak kullanılacak içerikte en az 12 ay istemek yaygındır.
Değiştirilebilir mi?
Marka içeriği kesebilir, altyazı ekleyebilir, farklı en-boy oranına uyarlayabilir mi? Reklam performansı için bu neredeyse her zaman gerekir; izin yoksa elinizdeki içerik reklama uygun hâle getirilemez.
Bir örnek madde:
Üretici, teslim ettiği içeriğin Marka tarafından teslim tarihinden itibaren 12 (on iki) ay süreyle; Marka'nın sosyal medya hesaplarında, internet sitesinde ve ücretli dijital reklam mecralarında kullanılmasına, bu kapsamda süre ve en-boy oranı bakımından düzenlenmesine muvafakat eder. Bu süre sonunda kullanım hakkı kendiliğinden sona erer.
4. Reklam beyanı — yasal zorunluluk
Türkiye'de ticari amaçlı sosyal medya paylaşımlarının reklam olduğunun açıkça belirtilmesi zorunludur. Ticaret Bakanlığı'nın sosyal medya etkileyicileri rehberi bu konuyu düzenler; beyan, ortalama bir tüketicinin kolayca fark edebileceği şekilde yapılmalıdır.
Uygulamada: #reklam, #işbirliği veya #sponsorlu ibaresi, açıklamanın başında ve diğer etiketlerin arasına gizlenmeden yer almalıdır. Video içeriklerde sözlü olarak da belirtilmesi beklenir.
Bu yükümlülük yalnızca üreticiyi değil, markayı da ilgilendirir. Sözleşmeye "üretici mevzuatın gerektirdiği reklam beyanını yapmakla yükümlüdür" maddesi koymak, hem uyumu sağlar hem sorumluluğu netleştirir.
5. Ödeme koşulları
Şu dört soruyu cevaplayın: tutar ne kadar, ne zaman ödenecek, hangi koşul gerçekleşince ödenecek, fatura kim tarafından kesilecek.
"İçerik yayınlandıktan sonra" yeterli değildir. "İçeriğin Marka tarafından onaylanmasını izleyen 7 iş günü içinde" nettir. Ürün/hediye karşılığı iş birliğinde ürünün piyasa değerinin yazılması, hem vergi hem anlaşmazlık açısından korur.
Vergi mükellefi olmayan üreticilerle çalışırken stopaj ve gider pusulası düzeni gündeme gelir. Bu, markanın mali müşaviriyle netleştirmesi gereken bir konudur; sözleşmeye "ödemeye ilişkin vergisel yükümlülükler mevzuata göre yerine getirilir" ifadesi koymak yeterlidir.
6. Münhasırlık ve rekabet yasağı
Üreticinin kampanya süresince rakip markalarla çalışmaması isteniyorsa, bu ayrıca yazılmalı ve kapsamı daraltılmalıdır: hangi kategoride, ne kadar süreyle. "Hiçbir markayla çalışamaz" gibi geniş bir yasak hem uygulanabilir değildir hem de ücreti ciddi biçimde yükseltir.
7. Fesih ve yaptırım
İçerik hiç teslim edilmezse ne olur? Teslim edilir ama yayınlanmazsa? Yayınlanır ama erken silinirse? Her biri için sonucu yazın. Cezai şart koyacaksanız makul tutun — fahiş cezai şart mahkemede indirilebilir.
Kontrol listesi
- Tarafların yasal bilgileri ve vergi durumu
- İçerik sayısı, platformu, formatı, süresi
- Zorunlu ve yasaklı öğeler
- Teslim ve yayın tarihleri
- Revizyon sayısı ve süresi
- Telif: mecra, süre, düzenleme izni
- Ücretli reklamda kullanım izni (ayrıca)
- Yayında kalma süresi
- Reklam beyanı yükümlülüğü
- Ödeme tutarı, koşulu, vadesi, faturalandırma
- Münhasırlık kapsamı ve süresi
- Fesih hâlleri ve sonuçları
- Gizlilik
- Uyuşmazlık çözümü ve yetkili mahkeme
Her iş birliği için ayrı sözleşme şart mı?
Düzenli çalışıyorsanız hayır. Bir çerçeve sözleşme yapıp her kampanya için yalnızca iş tanımı, ücret ve tarihleri içeren kısa bir ek imzalamak çok daha hızlıdır.
Tek seferlik ve küçük bütçeli iş birliklerinde ise ayrı sözleşme süreci çoğu zaman işin kendisinden uzun sürer. Bu noktada süreci baştan kurgulanmış bir platform üzerinden yürütmek pratik bir alternatiftir.
Infumar'da süreç nasıl işliyor?
Infumar'da iş birliğinin şartları proje oluşturulurken tanımlanır; teslim, revizyon ve onay adımları platform üzerinde kayıt altında ilerler. Üç revizyon hakkı vardır: beğenmediğinizde ne istediğinizi yazarsınız, üretici düzeltir. Ödeme siz onaylayana kadar emanette bekler.
Yani "beğenmedim" bir pazarlık konusu değil, sürecin tanımlı bir parçasıdır. Mesajlaşma, brief, teslim ve onay aynı yerde durduğu için, anlaşmazlık çıktığında kimin ne zaman ne söylediği tartışma konusu olmaz.
Devamı
İş birliği türlerini ve hangisinin size uygun olduğunu karşılaştırmak için influencer marketing nedir yazısına bakabilirsiniz. İçeriğin reklamda kullanılması sizin için öncelikliyse UGC nedir yazısı doğru başlangıç noktası. Satışa göre ödeme modelini merak ediyorsanız affiliate marketing yazısını okuyun.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Önemli iş birliklerinde bir avukata danışmanız önerilir.